به گزارش خبرنگار استارتاپ ۳۶۰، نمایشگاه سیتکس با عنوان «ایران پیشرو» از ۲۶ تا ۲۹ آبان در سایت نمایشگاهی برج میلاد تهران برگزار میشود. این رویداد با حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان، میزبان فناوریهایی است که برای حل مشکلات حملونقل، خدمات شهری، مدیریت بحران و گردشگری طراحی شدهاند.
رباتها برج میلاد را قرق کردهاند؛ از ربات لایروب که به دل کانالها و قناتها میرود تا ربات امدادگری که قرار است در عملیات جستوجو و نجات، پیش از نیروهای انسانی وارد دل آوار شود. پهپادهای حرارتی هم در این میان سهم خودشان را دارند؛ فناوریهایی که بعضی هنوز در انتظار نخستین مأموریت واقعی هستند و بعضی، مثل پهپاد سازمان آتشنشانی تهران، سابقه حضور در عملیات شناسایی کانونهای آتشسوزی جنگلهای الیت را دارند. اینجا نمایشگاه سیتکس تهران است؛ رویدادی با عنوان «ایران پیشرو» که از ۲۶ تا ۲۹ آبان در برج میلاد برگزار میشود و هدفش پیوند دادن نیازهای مدیریت شهری با توان شرکتهای دانشبنیان و فناور است.

از شناسایی مسئله تا ساخت محصول
سیتکس قرار نیست فقط محلی برای نمایش دستاوردهای فناورانه باشد. برگزارکنندگان میگویند هدف اصلی، شناسایی مسائل شهر و پیوند دادن آنها با توان شرکتهایی است که برای حل این مسائل راهکار ارائه میکنند. مدیرعامل سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران در نشست خبری این رویداد که ۲۴ آبان برگزار شد، به این هدف اشاره کرد و از تلاش برای ایجاد یک نظام منسجم در حوزه فناوری و نوآوری شهری سخن گفت.
به گفته بهزاد پایمرد، مدیریت مسائل پیچیده شهر تهران با اقدامات پراکنده و پروژههای جداگانه ممکن نیست و باید ظرفیت دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها و مجموعههای فناور در این مسیر به کار گرفته شود.
آنطور که پایمرد اظهار کرد، بیش از هزار شرکت با فراخوان سیتکس طرحهای خود را ارائه دادند که از میان آنها، حدود ۲۲۰ شرکت و محصول به مرحله ارزیابی و داوری راه یافتند.
او از حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان در نمایشگاه خبر داد و گفت: حملونقل، خدمات شهروندی و حوزه مالی و فینتک از محورهای اصلی این رویداد هستند و در کنار آنها، مدیریت انرژی، پسماند، اقتصاد دیجیتال و تأمین مالی پایدار پروژههای شهری نیز مورد توجه قرار گرفته است.
ربات لایروب؛ فناوری در خدمت میراث فراموششده
در میان محصولات ارائهشده از سوی شرکتکنندگان سیتکس، رباتی برای عملیات پایش و لایروبی کانالها، لولههای فاضلاب و حتی قناتها به چشم میخورد؛ سازههای آبی که از میراث مهندسی ایرانیان به شمار میروند و ۱۱ رشته قنات ایرانی نیز در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند. دسترسی به مسیر این سازههای آبی یا حتی کانالهای دفع آبهای سطحی و فاضلاب شهری، بررسی وضعیت دیوارهها و شناسایی گرفتگیها یا آسیبهای احتمالی به دلیل محدودیت فضا و شرایط دشوار محیطی همیشه با دشواری همراه است و به همین دلیل، استفاده از رباتهای لایروب میتواند امکان بررسی و پاکسازی این مسیرها را بدون نیاز به ورود مستقیم نیروی انسانی فراهم کند.
مدیر کاشف شرکت شتابدهنده فناوری تا ثریا توضیح داد که این ربات برای ورود به مسیرهایی طراحی شده که به دلیل محدودیت ابعاد یا شرایط نامناسب، حضور نیروی انسانی در آنها دشوار یا خطرناک است؛ این دستگاه میتواند وارد مسیرهای زیرزمینی شود، وضعیت آنها را بررسی کند و عملیات پایش و لایروبی را انجام دهد.
به گفته علی عسگری، یکی از کاربردهای این ربات، بررسی و پاکسازی لولههای اتصال منازل به شبکه اصلی فاضلاب و همچنین کانالهای هدایت آبهای سطحی است که گرفتگی آنها میتواند در بروز مشکلاتی مانند آبگرفتگی یا سیلاب در فصل بارندگی نقش داشته باشد.
ربات لایروب از آن دست فناوریهایی است که پیش از حضور در نمایشگاه سیتکس، تجربه عملیاتی هم داشته است. عسگری توضیح داد که این فناوری چند ماه پیش در شهر یزد به کار گرفته شده و عملیات انجام داده است.
ربات امداد و نجات؛ ورود به محیطهای پرخطر به جای نیروی انسانی
یکی دیگر از محصولات معرفیشده در نمایشگاه سیتکس، ربات زمینی مجهز به دوربین و بازوی مکانیکی است که برای فعالیت در محیطهای پرخطر از جمله مناطق زلزلهزده طراحی شده است.
در عملیات امداد و نجات، ورود به ساختمانهای آسیبدیده یا محیطهایی که احتمال ریزش، انفجار یا وجود مواد خطرناک در آنها وجود دارد، میتواند جان نیروهای امدادی را به خطر بیندازد. رباتهایی از این نوع قرار است پیش از ورود نیروی انسانی، امکان بررسی محیط و جابهجایی برخی اشیا را فراهم کنند.
محمد پیلتن از پردیس یزد شبکه ملی فنآفرینی تا ثریا این توضیحات را داد و گفت که این ربات از راه دور هدایت میشود و اپراتور میتواند با استفاده از دوربین، محیط اطراف آن را مشاهده کند؛ وجود گریپر یا بازوی مکانیکی نیز امکان جابهجایی اشیای مشکوک و خطرناک را فراهم میکند.
آنطور که پیلتن توضیح داد، امکان تغییر و سفارشیسازی گریپر متناسب با نوع مأموریت نیز مطرح شده است. برای مثال، اگر سازمانی مانند هلالاحمر به چنین محصولی نیاز داشته باشد، میتوان تجهیزات متناسب با مأموریت مورد نظر را برای آن در نظر گرفت.

پهپاد حرارتی؛ شناسایی کانون حریق از فاصله دور
در بخش فناوریهای مرتبط با مدیریت بحران، پهپاد M300 سازمان آتشنشانی تهران از نمونههایی است که طبق توضیحات خلبان آن، سابقه حضور در مأموریتهای واقعی را دارد.
خلبان پهپاد سازمان آتشنشانی تهران گفت: این پهپاد به دوربین حرارتی مجهز است و میتواند برای شناسایی کانونهای آتشسوزی و یافتن افراد حادثهدیده در مناطق دشوارگذر مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته محمدرضا طباطبایی، برد اعلامشده این پهپاد ۱۵ کیلومتر است و دوربین حرارتی آن امکان شناسایی نقاط دارای حرارت را فراهم میکند و پس از شناسایی، مختصات محل در اختیار نیروهای عملیاتی قرار میگیرد تا برای اطفای حریق یا امدادرسانی اقدام کنند.
از جمله مأموریتهایی که این پهپاد تاکنون انجام داده، شناسایی کانونهای حریق در آتشسوزی جنگلهای الیت در محدوده مرزنآباد، جستوجوی افراد حادثهدیده در مناطق کوهستانی مانند ولنجک و پایش حوادثی از جمله سیلاب و حادثه بندر شهید رجایی است.
طباطبایی با بیان اینکه این پهپاد در سالهای ۱۳۹۲ یا ۱۳۹۳ خریداری شده، اما در سالهای اخیر استفاده عملیاتی بیشتری از آن صورت گرفته است، افزود: این دستگاه با دوربین حرارتی به یافتن کانونهای حرارتی و تعیین موقعیت آنها کمک میکند و نباید آن را با پهپادهایی که برای انتقال آب یا فوم و اطفای مستقیم حریق طراحی شدهاند، یکی دانست.
در کنار پهپاد شناسایی، یک سامانه پهپادی با قابلیت مشارکت مستقیم در عملیات اطفای حریق نیز از سوی شرکت مهندسی بینالمللی پارسیراد ایرانیان در نمایشگاه معرفی شده است.
مدیر فنی و قائممقام این شرکت با بیان اینکه این سامانه به دوربین 4K و دوربین حرارتی مجهز است و امکان اتصال به شیلنگ آب و کابل برق را دارد، گفت: ارتفاع پرواز در حالت پایش حدود ۵۰۰ متر و مداومت پروازی سامانه در حالت اتصال به تجهیزات حدود سه تا چهار ساعت است. شیلنگهای سهچهارم، یک و یکونیم اینچی برای این سامانه در نظر گرفته شده و فاصله اعلامشده برای عملیات اطفا از محل استقرار پهپاد حدود ۲۰ تا ۲۵ متر است.
کوشان طهماسبی با بیان اینکه پهپاد میتواند با استفاده از آب یا فوم در عملیات اطفای حریق مشارکت کند، افزود: محصول در حال حاضر از سوی شهرداری چهارباغ کرج خریداری شده و قرار است به زودی، در استان البرز رونمایی شود.
دوقلوی دیجیتال؛ در خدمت گردشگری
فناوریهای حاضر در سیتکس فقط به رباتها و تجهیزات سختافزاری محدود نمیشوند. در بخشی از نمایشگاه، امکان تجربه دوچرخهسواری مجازی در مسیر شبیهسازیشده یکی از بوستانها فراهم شده است. با استفاده از دوربین و عینک واقعیت مجازی، میتوان در این مسیر رکاب زد و گردش در فضای بوستان را بهصورت مجازی تجربه کرد. این تجربه بر پایه فناوری دوقلوی دیجیتال شکل گرفته است؛ فناوریای که امکان بازسازی یک مکان واقعی با جزئیات و ابعاد آن در فضای دیجیتال را فراهم میکند.
مدیرعامل شرکت داتتریدی درباره این فناوری توضیح داد که دوقلوی دیجیتال، بازسازی دیجیتال یک مکان واقعی است بهگونهای که ابعاد و جزئیات فضا در نسخه مجازی حفظ میشود. این شرکت به سفارش سازمان نوآوری و فناوری شهرداری تهران، شش لوکیشن را اسکن کرده و به مدل دیجیتال تبدیل کرده است.
مهدی حبیبی با بیان اینکه کاربران میتوانند از طریق عینک واقعیت مجازی یا پلتفرمهای مختلف، حتی با استفاده از مرورگر اینترنت، از این فضاها بازدید کنند، به بهینهسازی حجم فایلهای این پروژه نیز اشاره کرد و گفت که حجم نمونه معرفیشده در نمایشگاه فقط حدود ۳۰۰ مگابایت دارد.
به گفته مدیرعامل داتتریدی، این فناوری میتواند برای معرفی فضاهای شهری، موزهها، مراکز گردشگری و حتی مجموعههایی مانند برج میلاد مورد استفاده قرار گیرد بهگونهای که افراد از نقاط مختلف جهان امکان بازدید مجازی از این مکانها را داشته باشند.
کاربرد این فناوری به گردشگری محدود نیست. حبیبی توضیح داد که دوقلوی دیجیتال به دلیل حفظ ابعاد واقعی و جزئیات فضا، برای معماران و مدیران شهری نیز کاربرد دارد و میتوان با استفاده از آن، طرحهای مختلف معماری و فضاسازی شهری را پیش از اجرا بررسی و شبیهسازی کرد.

حمایت شهرداری؛ از ایده تا خرید محصول
سیتکس، جادهای برای آینده شهری ایران است؛ جادهای که در آن علاوه بر رباتها و پهپادها، محصولات دیگری در حوزه خدمات شهری از جمله حملونقل عمومی، پسماند، نظارت بر عملکرد ناوگان و عوامل جمعآوری پسماند، آبشیرینکن و … ارائه شده است. در کنار ارائه محصول، از محورهای اصلی سیتکس، ایجاد سازوکاری برای حمایت از شرکتهای فناور و استفاده از محصولات آنها در بخشهای مختلف مدیریت شهری است. معرفی یک محصول در نمایشگاه تنها گام نخست است و برای ورود آن به چرخه خدمات شهری، باید مسیر مشخصی برای ارزیابی، آزمایش، حمایت مالی و در نهایت خرید یا بهرهبرداری وجود داشته باشد.
معاون سیاستگذاری، برنامهریزی و رقابتپذیری سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران با تاکید بر این موضوع به خبرنگار استارتاپ 360 گفت که این سازمان برای هدفمند کردن تعاملات با اکوسیستم نوآوری و جلوگیری از هدررفت منابع، دو اقدام راهبردی را دنبال کرده است: تدوین نقشه راه فناوری و نوآوری سازمان و تهیه آییننامه حمایت از طرحهای فناورانه و نوآورانه شهری.
محسن شفیعی با بیان اینکه در این آییننامه سطوح مختلف آمادگی فناوری یا TRL در نظر گرفته شده است، افزود: بر این اساس، شرکتها میتوانند ایده، طرح یا محصول خود را ارائه کنند و پس از بررسی و داوری، نوع حمایت متناسب با سطح آمادگی فناوری آنها تعیین شود. حمایتها میتواند از کمکهزینه تحقیق و توسعه آغاز شود و تا خرید تضمینی محصول ادامه پیدا کند.
هدف این سازوکار، به گفته این مقام مسئول، کمک به عبور شرکتهای دانشبنیان و استارتاپها از مرحله تولید ایده و نمونه اولیه و ورود آنها به بازار است؛ سازمان فناوریهای نوین نقش واسط میان شرکتها و بخشهای مختلف شهرداری را ایفا میکند؛ به این معنا که سازمانهایی مانند پسماند یا حملونقل و ترافیک، نیازهای خود را اعلام میکنند و این سازمان تلاش میکند شرکت یا محصول متناسب با آن نیاز را به بخش مربوط متصل کند.