به گزارش هاروارد بیزینس ریویو، دنیس کری، مایکل یوسیم و مگی ویلدراتر در مقالهای تحلیلی به بررسی نقش هیاتمدیره در شناسایی و پیشگیری از تخلفات داخلی شرکتها پرداختهاند.
این مقاله که برگرفته از کتاب راهنمای اعضای هیاتمدیره هاروارد بیزینس ریویو است، هشدار میدهد تخلفاتی مانند آزار کارکنان، سرقت اطلاعات محرمانه و تقلب مالی میتوانند میلیاردها دلار خسارت به شرکتها وارد کنند و اعتبار آنها را به خطر بیندازند.
نویسندگان معتقدند وجود سیستمهای نظارتی بهتنهایی کافی نیست و اعضای هیاتمدیره باید در برابر گزارشهای تخلف حساس باشند و فرهنگ سازمانی مبتنی بر صداقت و مسئولیتپذیری ایجاد کنند.
رسوایی فولکسواگن؛ نمونهای از شکست نظارت هیاتمدیره
یکی از مهمترین نمونههای مطرحشده در این مقاله، رسوایی آلایندگی فولکسواگن در سال ۲۰۱۵ است. این خودروساز آلمانی پذیرفت که در حدود ۵۵۰ هزار خودروی دیزلی فروختهشده در آمریکا، نرمافزاری نصب کرده بود که آزمایشهای آلایندگی را تشخیص میداد و هنگام آزمایش، میزان انتشار آلایندهها را کاهش میداد.
با بازگشت خودرو به شرایط عادی رانندگی، موتور دوباره آلایندههایی بیش از حد مجاز تولید میکرد. فولکسواگن بعدها تایید کرد نرمافزار مشابهی در حدود ۱۱ میلیون خودروی دیگر در اروپا و سایر بازارها نیز نصب شده بود.
مارتین وینترکورن، مدیرعامل وقت فولکسواگن، مدعی شد از این تخلف اطلاع نداشته است. برخی اعضای هیاتمدیره نیز اعلام کردند اندکی پیش از انتشار رسانهای ماجرا از آن باخبر شدهاند.
با این حال، پیامدهای مالی بسیار سنگین بود. فولکسواگن زیان سالانه ۱.۸ میلیارد دلاری ثبت کرد و ۱۸ میلیارد دلار برای رسیدگی به مطالبات مشتریان آمریکایی کنار گذاشت.
سهام شرکت در دو روز معاملاتی نخست، هر روز ۱۷ درصد سقوط کرد و طی ۱۸ ماه بیش از نیمی از ارزش خود را از دست داد. مجموع کاهش ارزش سرمایهگذاری سهامداران نیز حدود ۶۰ میلیارد یورو برآورد شد.
این بحران به خروج مدیرعامل و چند مدیر ارشد انجامید و فولکسواگن را به بازنگری در راهبرد تولید و حرکت به سمت خودروهای برقی واداشت.
راهکارهای هیاتمدیره برای جلوگیری از تخلفات داخلی
نویسندگان مقاله تاکید میکنند تهدیدهای داخلی گاهی خطرناکتر از تهدیدهای بیرونی هستند. برای نمونه، در سال ۲۰۲۳ یکی از کارکنان سابق اپل به نام ویبائو وانگ به سرقت اسرار تجاری مرتبط با پروژه خودروی خودران این شرکت متهم شد.
شرکت داروسازی AbbVie نیز برای کاهش خطر سرقت اطلاعات محرمانه، دسترسی به برخی سیستمهای رایانهای را پس از پایان ساعات کاری محدود کرده و دادههای حساس را به محیطهای امن منتقل کرده است.
کارشناسان توصیه میکنند هیاتمدیره گزارشهای مربوط به رفتار نامناسب کارکنان، سواستفاده از امکانات شرکت و تخلفات مدیران ارشد را جدی بگیرد.
همچنین مزایای مدیران، از جمله پاداشهای سهامی و استفاده از هواپیماهای شرکتی، باید شفاف اعلام شوند تا احتمال بررسیهای نظارتی و اعتراض سرمایهگذاران کاهش یابد.
فرهنگ سازمانی؛ مهمترین ابزار پیشگیری از تخلفات داخلی
به اعتقاد نویسندگان، موثرترین راه کاهش تخلفات داخلی، ایجاد فرهنگی مبتنی بر صداقت و اعتماد است. تیموتی ریچموند، مدیر ارشد منابع انسانی AbbVie، معتقد است سازمانها نباید تخلفات را تنها مسالهای مرتبط با حسابرسی و کنترل مالی بدانند.
او تاکید میکند نحوه دستیابی به نتایج، به اندازه خود نتایج اهمیت دارد و رفتار روزمره مدیران و کارکنان، فرهنگ واقعی سازمان را شکل میدهد.
در همین راستا، تدوین آییننامه رفتاری (مجموعه قواعد اخلاقی و حرفهای کارکنان) یکی از ابزارهای مهم پیشگیری از تخلفات محسوب میشود.
برای نمونه، آییننامه رفتاری گوگل بیش از ۶ هزار کلمه دارد و موضوعاتی مانند آزار کارکنان، تضاد منافع، محرمانگی اطلاعات، مالکیت فکری و سلامت مالی را پوشش میدهد.
شرکت Johnson & Johnson نیز سالهاست از منشور ارزشهای سازمانی برای هدایت رفتار کارکنان استفاده میکند.
نویسندگان در پایان توصیه میکنند هیاتمدیره شرکتها این اصول را بهصورت دورهای بازبینی کند تا با شرایط جدید کسبوکار هماهنگ بمانند.
این مقاله یک تحلیل مدیریتی است و دیدگاه نویسندگان را درباره مسئولیت هیاتمدیره در پیشگیری از تخلفات داخلی بیان میکند.